Μαζική ψύχωση σήμερα – Υστερία και Ολοκληρωτισμός Covid-19


Αρχική » Σχόλια » Μαζική ψύχωση σήμερα – Υστερία και Ολοκληρωτισμός Covid-19

Μαζική ψύχωση σήμερα ίσως είναι ένας τίτλος που μπορεί να θεωρηθεί κλασικός μια που πολλές φορές στην ανθρώπινη ιστορία βρεθήκαμε μπροστά σε περιπτώσεις μαζικής υστερίας. Η λέξη “σήμερα”, όμως, στον τίτλο “Μαζική ψύχωση σήμερα” έρχεται να υπογραμμίσει το εύρος και το βάθος αυτής της ψυχογενούς κατάστασης.

Τι είναι η μαζική ψύχωση ή μαζική υστερία

Μαζική ψυχογενής ασθένεια (MPI), που ονομάζεται επίσης μαζική κοινωνιογενής ασθένεια, μαζική ψυχογενής διαταραχή, επιδημική υστερία ή μαζική υστερία και μαζική ψύχωση είναι η ταχεία εξάπλωση στοιχείων και συμπτωμάτων ασθένειας που επηρεάζουν τα μέλη μιας ομάδας. Προέρχονται από διαταραχή του νευρικού συστήματος που περιλαμβάνει διέγερση, απώλεια , ή αλλοίωση της λειτουργίας, κατά την οποία τα φυσικά παράπονα που εκτίθενται ασυνείδητα δεν έχουν αντίστοιχη οργανική αιτιολογία.

Επειδή η συλλογική ψυχαναγκαστική συμπεριφορά ή μαζική υστερία, μπορεί να πάρει τόσες πολλές διαφορετικές μορφές, είναι πολύ δύσκολο να παρέχουμε έναν ξεκάθαρο ορισμό ή να την χαρακτηρίσουμε με βεβαιότητα.

Μαζική υστερία και ολοκληρωτικές ονειρώξεις
Μαζική υστερία και ολοκληρωτικές ονειρώξεις

Ο καθηγητής Simon Wessley από το King’s College του Λονδίνου στη Μ. Βρετανία σημειώνει σε ένα άρθρο του ότι η μαζική υστερία συνηθίζει να περιγράφει μια τόσο μεγάλη ποικιλία “τρέλας, πανικού και παράλογων ομαδικών πεποιθήσεων”, που είναι πολύ δύσκολο να προσδιοριστεί. 

Οι μάζες δεν διψούσαν ποτέ για την αλήθεια. Απομακρύνονται από στοιχεία που δεν είναι του γούστου τους, προτιμώντας να θεοποιήσουν το λάθος, αν το λάθος τους γοητεύσει. Όποιος μπορεί να τους προσφέρει ψευδαισθήσεις, γίνεται εύκολα ο κύριος τους. Όποιος προσπαθήσει να καταστρέψει τις ψευδαισθήσεις τους είναι πάντα το θύμα τους.

Gustav Le Bon, The Crowd: A Study of the Popular Mind
Μαζική υστερία παλαιότερα και μαζική ψύχωση σήμερα – Δεν είναι απλά μια θεωρία

Περιπτώσεις μαζικής υστερίας έχουν καταγραφεί για πρώτη φορά τoν Μεσαίωνα. Σύμφωνα με ένα βιβλίο του 1844 που ανέφερε στοιχεία από ένα ανώνυμο ιατρικό εγχειρίδιο, μια καλόγρια που ζούσε σε ένα γαλλικό μοναστήρι κατά τη διάρκεια ενός απροσδιόριστου χρόνου στο Μεσαίωνα άρχισε να νιαουρίζει σαν γάτα. Σύντομα αυτό οδήγησε και τις άλλες μοναχές στο μοναστήρι να νιαουρίζουν, επίσης. Τελικά, όλες οι μοναχές του μοναστηριού άρχισαν να νιαουρίζουν μαζί για μια ορισμένη περίοδο, αφήνοντας την γύρω κοινότητα έκπληκτη. Αυτό δεν σταμάτησε μέχρι που η αστυνομία απείλησε να μαστιγώσει τις καλόγριες αν δεν σταματήσουν.

Σε μια πιο σύγχρονη και γνωστή περίπτωση, ένα ραδιοφωνικό σκετς του Orson Welles, το “Ο Πόλεμος των Κόσμων”, που μεταδόθηκε το 1938 λίγο μετά τη συμφωνία του Μονάχου, φέρεται να προκάλεσε πανικό στους ακροατές, οι οποίοι πίστεψαν ότι δέχονταν επίθεση από Αρειανούς.

Μια άλλη ενδιαφέρουσα περίπτωση είναι ένα επεισόδιο μιας πορτογαλικής τηλεοπτικής εκπομπής “Φράουλες με Ζάχαρη”. Σε ένα επεισόδιο, οι χαρακτήρες μολύνθηκαν από έναν απειλητικό ιό. Μετά την εκπομπή, περισσότεροι από τριακόσιοι μαθητές ανέφεραν παρόμοια συμπτώματα με αυτά που εμφανίστηκαν στους χαρακτήρες της τηλεοπτικής εκπομπής, όπως εξανθήματα και δυσκολία στην αναπνοή. Κάποια σχολεία έκλεισαν. Το Πορτογαλικό Εθνικό Ινστιτούτο Ιατρικών Εκτάκτων Αναγκών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο ιός δεν υπήρχε στην πραγματικότητα και ότι τα συμπτώματα προκλήθηκαν από τη μαζική υστερία.

Μαζική ψύχωση σήμερα και απομόνωση
Μαζική ψύχωση σήμερα και απομόνωση
Μερικές ακόμα περιπτώσεις μαζικής ψύχωσης

Στις 21 Μαΐου 1979, ένα ξέσπασμα “μυστηριώδους” ασθένειας εξαπλώθηκε γρήγορα μεταξύ μαθητών δημοτικού σχολείου σε προάστιο της Βοστώνης. Από 224 αγόρια και κορίτσια που παρευρέθηκαν σε μια συνέλευση, 34 νοσηλεύτηκαν στο νοσοκομείο με έντονη ζάλη, αδυναμία, υπεροξυγόνωση, πονοκέφαλο, ναυτία και κοιλιακό άλγος. Η ξαφνική υποχώρηση των συμπτωμάτων και η αποτυχία της εκτεταμένης επιδημιολογικής έρευνας για τον εντοπισμό οργανικής αιτίας υπέδειξε μαζική υστερία.

Στην πτήση 203 της αεροπορικής εταιρείας Emirates τον Σεπτέμβριο του 2018, δεκάδες επιβάτες άρχισαν να πιστεύουν ότι ήταν άρρωστοι όταν είδαν άλλους επιβάτες με συμπτώματα που έμοιαζαν με γρίπη. Ως συνέπεια του πανικού, τέθηκε σε καραντίνα ολόκληρη η πτήση. Στο τέλος διαπιστώθηκε ότι απλά λίγοι επιβάτες είχαν ένα κοινό κρυολόγημα ή μια εποχική γρίπη και οι υπόλοιποι ήταν απολύτως υγιείς.

Άλλα δύο τρανταχτά παραδείγματα μαζικών ψυχώσεων είναι το Αμερικανικό και το Ευρωπαϊκό κυνήγι μαγισσών του 16ου και 17ου αιώνα και η άνοδος του ολοκληρωτισμού τον 20ό αιώνα.

Κατά τη διάρκεια των κυνηγιών μαγισσών χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως γυναίκες, σκοτώθηκαν όχι για εγκλήματα που διέπραξαν, αλλά επειδή έγιναν οι αποδιοπομπαίοι τράγοι των κοινωνιών που τρελάθηκαν:

Σε ορισμένα Ελβετικά χωριά, ελάχιστες γυναίκες έμειναν ζωντανές όταν η φρενίτιδα τελικά σίγασε.

Frances Hill, A Delusion of Satan
Φαινόμενο nocebo και μαζική ψύχωση σήμερα

Είναι γνωστό ότι υπάρχουν τα εφέ nocebo , τα οποία είναι το αντίθετο των εφέ εικονικού φαρμάκου (placebo). Λόγω του φαινομένου του placebo, ένα άτομο αναρρώνει από μια ασθένεια απλά και μόνο επειδή πιστεύει ότι αυτό θα συμβεί. Από την άλλη πλευρά, όταν υποφέρουμε από ένα αποτέλεσμα nocebo, αρρωσταίνουμε απλά και μόνο επειδή γνωρίζουμε ότι μια ασθένεια υπάρχει και περιμένουμε να αρρωστήσουμε. Σε μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία, η πρόβλεψη μπορεί να προκαλέσει τα συμπτώματα. Το άγχος και ο φόβος επιδεινώνουν αυτή τη διαδικασία, κάτι που παρατηρήθηκε και κατά την πανδημία της Ισπανικής γρίπης.

Μαζική ψύχωση και μαζική ύπνωση
Μαζική ψύχωση και μαζική ύπνωση

Ο μαζικός πανικός, η μαζική ψύχωση, μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα στους ανθρώπους. Επιπλέον, η υστερία, είτε συλλογική είτε όχι, τους κάνει να συμπεριφέρονται με έναν τρόπο τον οποίο οι σώφρονες άνθρωποι, που δεν επηρεάζονται από την υστερία, θα θεωρούσαν πιθανότατα παράλογο. Είναι ανοιχτό στην εμπειρική έρευνα να διερευνήσει εάν και σε ποιο βαθμό ο κόσμος υποφέρει από μαζική υστερία κατά τη διάρκεια της επιδημίας covid-19.

Όλοι είδαμε ανθρώπους να στοκάρουν χαρτί τουαλέτας, να φορούν μάσκα ενώ οδηγούν μόνοι τους στο αυτοκίνητο, να είναι κλεισμένοι στα σπίτια τους ολόκληρους μήνες, να μην αγκαλιάζουν τα παιδιά τους. Γνωρίζουμε επίσης ανθρώπους που φοβούνται τον ιό, παρόλο που ο εξατομικευμένος κίνδυνος να πεθάνουν από αυτόν είναι απειροελάχιστος.

Στατιστικά θνησιμότητας Ιταλίας μέχρι την 1 Σεπτέμβρη 2021
Στατιστικά θνησιμότητας Ιταλίας μέχρι την 1 Σεπτέμβρη 2021
Η μεγαλύτερη απειλή του πολιτισμού και της κοινωνίας

Σύμφωνα με τον ψυχολόγο Carl Jung, η μεγαλύτερη απειλή για τον πολιτισμό δεν έγκειται στις δυνάμεις της φύσης, ούτε σε οποιαδήποτε σωματική ασθένεια, αλλά στην αδυναμία μας να αντιμετωπίσουμε τις δυνάμεις της ψυχής μας. Είμαστε οι χειρότεροι εχθροί μας ή όπως λέει η λατινική παροιμία “Ο άνθρωπος είναι λύκος για τον άνθρωπο” (Homo homini lupus).

Στο Civilization in Transition, ο Jung δηλώνει ότι αυτό το γνωμικό “…είναι μια θλιβερή αλλά αιώνια αλήθεια” και οι λυκοειδής τάσεις μας είναι πιο εμφανείς σε εκείνες τις περιόδους της ιστορίας, όπου η ψυχική ασθένεια γίνεται ο κανόνας και όχι η εξαίρεση στην κοινωνία. Μια κατάσταση που ο Γιούνγκ ονόμασε ψυχική επιδημία.

Πράγματι, γίνεται όλο και πιο προφανές ότι δεν είναι ο λιμός, ούτε οι σεισμοί, ούτε τα μικρόβια, ούτε ο καρκίνος αλλά ο ίδιος ο άνθρωπος είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος προς τον άνθρωπο για τον απλούστατο λόγο ότι δεν υπάρχει επαρκής προστασία από ψυχικές επιδημίες, οι οποίες είναι απείρως πιο καταστροφικές από τις χειρότερες φυσικές καταστροφές.

Carl Jung, The Symbolic Life

Όταν εμφανίζεται μια μαζική ψύχωση, τα αποτελέσματα είναι καταστροφικά. Ο Jung μελέτησε αυτό το φαινόμενο διεξοδικά και έγραψε ότι τα άτομα που αποτελούν τη μολυσμένη κοινωνία “γίνονται ηθικά και πνευματικά κατώτερα” “βυθίζονται ασυνείδητα σε κατώτερο… πνευματικό επίπεδο” γίνονται “πιο παράλογα, ανεύθυνα, συναισθηματικά ασταθή και αναξιόπιστα” και το χειρότερο από όλα:

Εγκλήματα που το άτομο δεν θα μπορούσε να ανεχθεί ως άτομο, διαπράττονται ελεύθερα από την ομάδα “χτυπημένη από τρέλα”

Carl Jung, The Symbolic Life
Όπως ο νεκρός δεν γνωρίζει ότι είναι νεκρός…

Αυτό που κάνει τα πράγματα χειρότερα είναι ότι όσοι πάσχουν από μαζική ψύχωση σήμερα (αλλά και πάντα) δεν γνωρίζουν τι συμβαίνει. Γιατί όπως ένα άτομο που τρελαίνεται δεν μπορεί να βγει από το μυαλό του για να παρατηρήσει τα λάθη στους τρόπους του, έτσι δεν υπάρχει κανένα Αρχιμήδειο σημείο (Δώστε μου ένα σημείο να στηριχθώ και θα κινήσω τη Γη) από το οποίο όσοι ζουν μέσα από μια μαζική ψύχωση να μπορούν να παρατηρήσουν τη συλλογική τρέλα τους.

Μαζική ψύχωση σήμερα
Μαζική ψύχωση σήμερα
Τι προκαλεί όμως μια μαζική ψύχωση;

Για να απαντήσουμε σε αυτήν την ερώτηση πρέπει πρώτα να διερευνήσουμε τι είναι αυτό που τρελαίνει ένα άτομο;

Οι παράγοντες της τρέλας και της μαζικής ψύχωσης σήμερα

Ενώ υπάρχουν πολλοί πιθανοί παράγοντες για την τρέλα, όπως η υπερβολική χρήση ναρκωτικών ή αλκοόλ, τα εγκεφαλικά τραύματα και άλλες ασθένειες, αυτές είναι οι φυσικές αιτίες που δεν θα μας απασχολήσουν εδώ.

Αυτό που μας αφορά είναι τα ψυχολογικά αίτια, ή αυτά που ονομάζονται ψυχογενείς ενεργοποιητές (triggers), καθώς αυτά συνήθως οδηγούν στην μαζική ψύχωση. Η πιο διαδεδομένη ψυχογενής αιτία ψύχωσης είναι μια πλημμύρα αρνητικών συναισθημάτων, όπως ο φόβος ή το άγχος, που οδηγεί ένα άτομο σε κατάσταση πανικού.

Όταν βρισκόμαστε σε κατάσταση πανικού, φυσικά αναζητάμε ανακούφιση, καθώς τόσο ψυχικά όσο και σωματικά είναι εξαντλητικό να παραμένουμε σε αυτήν την κατάσταση συναισθηματικής υπερδιέγερσης για παρατεταμένο χρονικό διάστημα.

Ο άνθρωπος είναι λύκος για τον άνθρωπο
Ο άνθρωπος είναι λύκος για τον άνθρωπο

Ενώ η απόδραση από την κατάσταση πανικού μπορεί να επιτευχθεί με προσαρμοστικά μέσα, όπως η αντιμετώπιση του κινδύνου και η νίκη, ένας άλλος τρόπος διαφυγής είναι να υποστείς ένα ψυχωσικό επεισόδιο.

Ένα ψυχωσικό επεισόδιο δεν είναι η κάθοδος σε μια κατάσταση μεγαλύτερης διαταραχής, όπως πολλοί πιστεύουν, αλλά μια αναδιάταξη του κόσμου που συνδυάζει (μπλέκει) γεγονότα και μυθοπλασία, ψέματα και πραγματικότητα, με έναν τρόπο που βοηθά στον τερματισμό του πανικού.

Ο Silvano Arieti, ένας από τους κορυφαίους ειδικούς του 20ου αιώνα για τη σχιζοφρένεια, εξηγεί τα ψυχογενή βήματα που οδηγούν στην τρέλα:

Πρώτα έρχεται η φάση του πανικού – όταν ο ασθενής αρχίζει να αντιλαμβάνεται τα πράγματα με διαφορετικό τρόπο, φοβάται εξαιτίας αυτού, φαίνεται μπερδεμένος και δεν ξέρει πώς να εξηγήσει “τα περίεργα πράγματα” που συμβαίνουν

Silvano Arieti, Interpretation of Schizophrenia

Κατόπιν, πάλι σύμφωνα με τον Αριέτι έρχεται η φάση της ψυχωσικής επίγνωσης:

…[Το άτομο] καταφέρνει να συνδυάσει τα κομμάτια της πραγματικότητας επινοώντας έναν παθολογικό τρόπο να βλέπει την πραγματικότητα, [που του επιτρέπει] ο οποίος τον βοηθά να εξηγήσει τις αφύσικες εμπειρίες του. Το φαινόμενο ονομάζεται “επίγνωση” επειδή το άτομο βλέπει τελικά νόημα και συσχετίσεις στις εμπειρίες του

Silvano Arieti, Interpretation of Schizophrenia
Δεν είναι επίγνωση μα ψύχωση…

Αλλά η επίγνωση είναι ψυχωσική επειδή βασίζεται σε αυταπάτες και όχι σε μηχανισμούς ωφέλιμους για την ζωή και τρόπους συσχέτισης με οποιεσδήποτε απειλές προκάλεσαν τον πανικό. Οι αυταπάτες, με άλλα λόγια, επιτρέπουν στο άτομο που πάσχει από πανικό να ξεφύγει από την πλημμύρα των αρνητικών συναισθημάτων, αλλά με κόστος να χάσει την επαφή με την πραγματικότητα. Γι ‘αυτόν τον λόγο ο Arieti λέει ότι ένα ψυχωσικό επεισόδιο μπορεί να θεωρηθεί ως “ένας ανώμαλος τρόπος αντιμετώπισης μιας ακραίας κατάστασης άγχους”.

Εάν μια ροή αρνητικών συναισθημάτων που προκαλούν πανικό σε ένα αδύναμο και ευάλωτο άτομο μπορεί να προκαλέσει ένα ψυχωσικό επεισόδιο, τότε μπορεί να προκύψει μια μαζική ψύχωση όταν ένας πληθυσμός ευαίσθητων και ευάλωτων ατόμων οδηγείται σε κατάσταση πανικού από απειλές πραγματικές, φανταστικές ή κατασκευασμένες. Αλλά καθώς οι αυταπάτες μπορούν να λάβουν πολλές μορφές και ενώ η τρέλα μπορεί να εκδηλωθεί με αμέτρητους τρόπους, ο συγκεκριμένος τρόπος με τον οποίο εκτυλίσσεται η μαζική ψύχωση διαφέρει ανάλογα το ιστορικό και πολιτιστικό πλαίσιο μιας κοινωνίας. Αλλά στη σύγχρονη εποχή είναι η μαζική ψύχωση του ολοκληρωτισμού που φαίνεται να είναι η μεγαλύτερη απειλή.

Ολοκληρωτισμός, κράτη και μαζική ψύχωση σήμερα

Η μια πλευρά είναι η πιθανότητα μιας μαζικής κορωνοϋστερίας, αλλά υπάρχει και η πλευρά του ρόλου του κράτους και των “αρχών” σε αυτή την κατάσταση. Πόσο το κράτος μπορεί να επιδεινώσει τη μαζική υστερία ή να την κατευνάσει.

Σε μια ελεύθερη κοινωνία μπορεί κάποιες φορές να επικεντρωνόμαστε στα αρνητικά νέα και να υποφέρουμε από ψυχολογικό άγχος όταν πιστεύουμε ότι δεν έχουμε τον έλεγχο. Αυτό μπορεί να συμβεί και σε μια ελεύθερη κοινωνία όταν επικρατούν οι αρνητικές ειδήσεις. Ωστόσο, σε μια ελεύθερη κοινωνία υπάρχουν ορισμένοι αυτοδιορθωτικοί μηχανισμοί και όρια που καθιστούν πιο δύσκολο το να βγει η μαζική υστερία εκτός ελέγχου και να φτάσουμε σε μια μαζική ψύχωση.

Σε μια ελεύθερη κοινωνία κάποιος μπορεί να απελευθερώσει την ένταση στο σώμα του μέσω του αθλητισμού και της άσκησης. Επιπλέον, είναι σημαντικό να βρείτε περισπασμούς από τα αρνητικά νέα και να κοινωνικοποιήστε. Σε μια ελεύθερη κοινωνία τέτοιοι περισπασμοί είναι άφθονοι. Ένας περίπατος, η ενασχόληση με κάποιο χόμπι, οι κοινωνικές δραστηριότητες και οι συναντήσεις.

Όλα αυτά όμως “πάνε περίπατο” όταν το κράτος έρχεται να “τα ρυθμίσει” και να θέσει απαγορεύσεις για “λόγους δημόσιας υγείας”…

Ο ολοκληρωτισμός είναι το σύγχρονο φαινόμενο της απόλυτης κεντρικής κρατικής εξουσίας σε συνδυασμό με την εξάλειψη των ατομικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στο ολοκληρωτικό κράτος, υπάρχουν αυτοί που είναι στην εξουσία και υπάρχουν και οι μάζες που έχουν μετατραπεί σε αντικείμενα, τα θύματα

Arthur Versluis, The New Inquisitions
Μια ελεύθερη κοινωνία σε πανικό

Σε μια ελεύθερη κοινωνία οποιοσδήποτε σε κατάσταση υστερικής μικροβιοφοβίας μπορεί να κλείσει οικειοθελώς την επιχείρησή του, να φορέσει μάσκα ή να μείνει στο σπίτι. Σε μια ελεύθερη κοινωνία κανένας δεν μπορεί να αναγκάσει τους άλλους, που δεν υποκύπτουν στην υστερία, να κλείσουν τις επιχειρήσεις τους, να φορούν μάσκες ή να μπουν σε καραντίνα χωρίς επαρκή και λογικά επιχειρήματα. 

Μαζική ψύχωση σήμερα και καταστολή
Μαζική ψύχωση σήμερα και καταστολή

Μια μικρή μειοψηφία που συνεχίζει να ζει την κανονική της ζωή και που είναι ελεύθερη να το πράττει, μπορεί να λειτουργήσει αφυπνιστικά για όσους υπέκυψαν στη μαζική υστερία, ειδικά σε οριακές περιπτώσεις. Φανταστείτε ότι ένα μικρό σύνολο ανθρώπων συνεχίζουν να ψωνίζουν, να εργάζονται, να αναπνέουν ελεύθερα, να συναντιούνται με φίλους και συγγενείς, να διασκεδάζουν, να χορεύουν, να αγκαλιάζονται και.. να μην πεθαίνουν. Οι άλλοι μπορεί στη συνέχεια να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους και το σύνολο των υστερικών θα αρχίσει να συρρικνώνεται.

Μια ανελεύθερη κοινωνία σε πανικό
  • Το κράτος απαγορεύει και περιορίζει τις δραστηριότητες που αμβλύνουν το άγχος και τον φόβο (αθλητισμός, θέατρο, μουσική, διασκέδαση, κοινωνικές συναντήσεις, κ.α.).
  • Το κράτος ακολουθεί μια συγκεντρωτική προσέγγιση για την αντιμετώπιση της πηγής της υστερίας, στην περίπτωσή μας την εκλαμβανόμενη ως απειλή ενός ιού.
  • Το κράτος επιβάλλει τη λύση του χωρίς κανέναν ή πολύ περιορισμένο πειραματισμό. Καμία εναλλακτική λύση δεν εξετάζεται.
  • Οι άνθρωποι που δεν έχουν υποκύψει στην υστερία και αντιτίθενται στην προσέγγιση του κράτους καταστέλλονται. Δεν μπορούν να καταδείξουν τους εναλλακτικούς τρόπους αντιμετώπισης της “κρίσης”, επειδή αυτοί οι εναλλακτικοί τρόποι απαγορεύονται από το κράτος.
  • Τα ΜΜΕ, τα ειδησεογραφικά συγκροτήματα και οι πλατφόρμες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχουν στενές σχέσεις με το κράτος. Συνεργάζονται και ακολουθούν κοινή γραμμή αποκλείοντας κάθε άλλη άποψη. Η εναλλακτική πληροφόρηση καταστέλλεται.
  • Τα αρνητικά νέα από μια αποκλειστική πηγή είναι ιδιαίτερα επιβλαβή για την ψυχολογική υγεία και προκαλούν άγχος. Οι ανακοινώσεις εκπροσώπων που παρουσιάζονται ως αυθεντίες αποκτούν τεράστιο βάρος. Έτσι, όταν μιλά ο Τσιόδρας, ο Σύψας ή ο Βασιλακόπουλος μιλά στο όνομα του κράτους, και λέει στους πολίτες να ανησυχούν και να φορούν διπλές μάσκες, καθίσταται ευκολότερο να αναπτυχθεί η μαζική υστερία.
  • Το κράτος μερικές φορές επιδιώκει ενεργά να ενσταλάξει τον φόβο στον πληθυσμό, συμβάλλοντας έτσι στη δημιουργία μαζικής υστερίας. Όπως στην περίπτωση με το  εσωτερικό έγγραφο του γερμανικού Υπουργείου Εσωτερικών. 
Οι εξουσιαστές ανυψώνονται σε μια σχεδόν θεϊκή κατάσταση
Οι εξουσιαστές ανυψώνονται σε μια σχεδόν θεϊκή κατάσταση

Ο συνολικός στόχος της πολιτικής είναι να διατηρεί τον πληθυσμό ανάστατο  απειλώντας τον με μια ατέρμονη διαδοχή από επινοημένους μπαμπούλες με συνέπεια ο κόσμος να αποζητά απελπισμένα να καθοδηγηθεί στην ασφάλεια

 H.L. Mencken
Ολοκληρωτική κοινωνία και διαχωρισμός

Σε μια ολοκληρωτική κοινωνία ο πληθυσμός χωρίζεται σε δύο ομάδες, τους εξουσιαστές και τους εξουσιαζόμενους, και οι δύο ομάδες υφίστανται έναν παθολογικό μετασχηματισμό. Οι εξουσιαστές ανυψώνονται σε μια σχεδόν θεϊκή κατάσταση και κάνουν ότι θέλουν (έχουν και το ακαταδίωκτο). Κάτι που είναι εκ διαμέτρου αντίθετο με τη φύση μας ως ατελή όντα που εύκολα καταστρέφονται και διαφθείρονται από την εξουσία.

Οι μάζες, από την άλλη πλευρά, μετατρέπονται σε εξαρτημένα υποκείμενα αυτών των άρρωστων εξουσιαστών και παλινδρομούν ψυχολογικά σε μια παιδική κατάσταση. Η Hannah Arendt, μια από τις εξέχουσες λόγιες του 20ού αιώνα που μελέτησε τέτοιου είδους καθεστώτα, χαρακτήρισε τον ολοκληρωτισμό ως “μια απόπειρα μετασχηματισμού της ίδιας της ανθρώπινης φύσης”. Αλλά αυτή η απόπειρα μετασχηματισμού μετατρέπει τα υγιή μυαλά σε άρρωστα μυαλά, όπως έγραψε ο Ολλανδός ιατρός που μελέτησε τις ψυχικές επιπτώσεις της ζωής κάτω από τον ολοκληρωτισμό:

Υπάρχει πράγματι σύγκριση μεταξύ των περίεργων αντιδράσεων των πολιτών του [ολοκληρωτισμού] και της κουλτούρας τους συνολικά, αφενός και των αντιδράσεων των άρρωστων σχιζοφρενών, αφετέρου

Joost Meerloo, The Rape of the Mind
Τι προκαλεί όμως την ψύχωση του ολοκληρωτισμού;

Η μαζική ψύχωση του ολοκληρωτισμού ξεκινά από την άρχουσα τάξη μιας κοινωνίας. Τα άτομα που απαρτίζουν αυτήν την τάξη, είτε πρόκειται για πολιτικούς, γραφειοκράτες είτε για καπιταλιστές, είναι πολύ επιρρεπείς σε αυταπάτες που αυξάνουν τη δύναμή τους και καμία αυταπάτη δεν είναι πιο ελκυστική για τους πεινασμένους για εξουσία, από την αυταπάτη ότι μπορούν και πρέπει, να ελέγχουν και να κυριαρχούν στην κοινωνία.

Όταν μια άρχουσα τάξη αποκτήσει εμμονή με μια πολιτική ιδεολογία αυτού του είδους, είτε πρόκειται για φασισμό, κομμουνισμό ή τεχνοκρατία, το επόμενο βήμα είναι να ωθήσουν το λαό να αποδεχτεί την κυριαρχία τους μολύνοντάς τον με τη μαζική ψύχωση του ολοκληρωτισμού. Αυτή η ψύχωση έχει προκληθεί πολλές φορές στην διάρκεια της ιστορίας, και όπως εξηγεί ο Meerloo:

Είναι απλώς ένα ζήτημα αναδιοργάνωσης και χειραγώγησης των συλλογικών συναισθημάτων με τον κατάλληλο τρόπο

Joost Meerloo, The Rape of the Mind

Η γενική μέθοδος με την οποία τα μέλη μιας κυρίαρχης ελίτ μπορούν να επιτύχουν αυτόν τον σκοπό ονομάζεται “νοοκτονία” (menticide), με την ετυμολογία αυτής της λέξης να είναι “δολοφονία του νου”, και όπως εξηγεί περαιτέρω ο Meerloo:

Η νοοκτονία είναι ένα παλιό έγκλημα κατά του ανθρώπινου μυαλού και πνεύματος αλλά συστηματοποιήθηκε εκ νέου. Είναι ένα οργανωμένο σύστημα ψυχολογικής παρέμβασης και διαστρέβλωσης του δικαίου μέσω του οποίου μια [άρχουσα τάξη] μπορεί να εγχαράξει τις δικές της καιροσκοπικές σκέψεις στα μυαλά εκείνων [που] σχεδιάζουν να χειριστούν και να καταστρέψουν

Joost Meerloo, The Rape of the Mind
Πως γίνεται η προετοιμασία για την νοοκτονία και την μαζική ψύχωση σήμερα

Η προετοιμασία ενός πληθυσμού για το έγκλημα της νοοκτονίας ξεκινά με τη σπορά του φόβου. Γιατί όταν ένα άτομο πλημμυρίζει από αρνητικά συναισθήματα, όπως φόβο ή άγχος, είναι πολύ δεκτικός σε μια κάθοδο στις αυταπάτες της τρέλας. Απειλές πραγματικές, φανταστικές ή κατασκευασμένες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να σπείρουν τον φόβο, αλλά μια ιδιαίτερα αποτελεσματική τεχνική είναι η χρήση κυμάτων τρόμου (η όποια ομοιότητα με τα κύματα της πανδημίας του κορωνοϊού είναι τυχαία).

Σύμφωνα με αυτήν την τεχνική, η σπορά του φόβου κλιμακώνεται με περιόδους ηρεμίας, αλλά κάθε μία από αυτές τις περιόδους ηρεμίας ακολουθείται από μια ακόμη μεγαλύτερη, κατασκευασμένη διασπορά φόβου. Η διαδικασία συνεχίζεται, ή όπως γράφει ο Meerloo:

Κάθε κύμα τρομοκρατίας δημιουργεί αποτελέσματά πιο εύκολα μετά από μια περίοδο ανάπαυλας από αυτό που προηγήθηκε. Επειδή οι άνθρωποι εξακολουθούν να είναι αναστατωμένοι από την προηγούμενη εμπειρία τους. Το ηθικό πέφτει όλο και χαμηλότερα και οι ψυχολογικές επιπτώσεις κάθε νέας προπαγανδιστικής εκστρατείας γίνονται ισχυρότερες. Αγγίζουν ένα κοινό που έχει ήδη μαλακώσει

Joost Meerloo, The Rape of the Mind
Μια κοινωνία σε μαζική υστερία
Μια κοινωνία σε μαζική υστερία
Η σημασία της προπαγάνδας στην μαζική ψύχωση

Ενώ ο φόβος προετοιμάζει έναν πληθυσμό για νοοκτονία και πλύση εγκεφάλου, η χρήση της προπαγάνδας για τη διάδοση παραπληροφόρησης και την προώθηση της σύγχυσης μέσω του σεβασμού στην πηγή των απειλών και στη φύση της κρίσης, βοηθά στη διάσπαση του μυαλού των μαζών.

Οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι και οι κόλακες τους στα μέσα μαζικής ενημέρωσης μπορούν να χρησιμοποιήσουν αντιφατικές αναφορές, πληροφορίες που δεν βγάζουν νόημα ακόμη και κραυγαλέα ψέματα, καθώς όσο περισσότερο μπερδεύουν τόσο λιγότερο ικανός θα είναι ένας πληθυσμός να αντιμετωπίσει την κρίση και να μειώσει τον φόβο του, μέσω λογικής και προσαρμοστικότητας. Η σύγχυση, με άλλα λόγια, αυξάνει την δεκτικότητα στην κατάπτωση της πλάνης του ολοκληρωτισμού, ή όπως εξηγεί ο Meerloo:

Η λογική μπορεί να αντιμετωπιστεί με τη λογική, ενώ ο παραλογισμός δεν μπορεί. Προκαλέι σύγχυση σε εκείνους που σκέφτονται λογικά. Το μεγάλο ψέμα και οι μονότονα επαναλαμβανόμενες ανοησίες έχουν μεγαλύτερη συναισθηματική απήχηση από την λογική και την ορθή κρίση. Ενώ [οι άνθρωποι] εξακολουθούν να αναζητούν ένα λογικό αντεπιχείρημα για το Πρώτο ψέμα, οι ολοκληρωτικοί τους επιτίθονται με ένα άλλο ψέμα

Joost Meerloo, The Rape of the Mind
Τα υπερόπλα του ολοκληρωτισμού

Ποτέ άλλοτε στην ιστορία δεν υπήρχαν τόσο αποτελεσματικά μέσα κοινωνικής χειραγώγησης προς την ψύχωση του ολοκληρωτισμού. Τα έξυπνα τηλέφωνα και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η τηλεόραση και το διαδίκτυο, όλα σε συνδυασμό με αλγόριθμους που λογοκρίνουν γρήγορα τη ροή ανεπιθύμητων πληροφοριών, επιτρέπουν σε όσους βρίσκονται στην εξουσία να επιτίθενται εύκολα στο μυαλό των μαζών.

Επιπλέον, ο εθιστικός χαρακτήρας αυτών των τεχνολογιών σημαίνει ότι πολλοί άνθρωποι υποβάλλονται οικειοθελώς στην προπαγάνδα της κυρίαρχης ελίτ με μια αξιοσημείωτη συχνότητα:

Η σύγχρονη τεχνολογία διδάσκει τον άνθρωπο να θεωρεί δεδομένο τον κόσμο που κοιτάζει. Δεν παίρνει χρόνο να υποχωρήσει, να αποσυρθεί και να συλλογιστεί. Η τεχνολογία τον παρασύρει, τον καθηλώνει στις δικές της κινήσεις και εξελίξεις. Χωρίς ξεκούραση, χωρίς διαλογισμό, χωρίς προβληματισμό, χωρίς συλλογισμό, χωρίς συνομιλία. Οι αισθήσεις είναι συνεχώς υπερφορτωμένες με ερεθίσματα. Ο άνθρωπος δεν διδάσκεται πλέον να αμφισβητεί τον κόσμο του. Η οθόνη του προσφέρει έτοιμες απαντήσεις

Joost Meerloo, The Rape of the Mind
Τα υπερόπλα του ολοκληρωτισμού
Τα υπερόπλα του ολοκληρωτισμού
Απομόνωση και εκπαίδευση

Υπάρχει άλλο ένα ακόμη βήμα που μπορούν να κάνουν οι υποψήφιοι ολοκληρωτικοί κυβερνήτες για να αυξήσουν την πιθανότητα μιας ολοκληρωτικής μαζικής ψύχωσης, και αυτό είναι να απομονώσουν τα θύματα και να διαταράξουν τις κανονικές κοινωνικές αλληλεπιδράσεις.

Όταν είναι μόνο του και δεν έχει φυσιολογικές αλληλεπιδράσεις με φίλους, οικογένεια και συναδέλφους, ένα άτομο γίνεται πολύ πιο δεκτικό σε αυταπάτες και πλάνες για διάφορους λόγους:

Πρώτον, χάνει την επαφή του με τη διορθωτική δύναμη του θετικού παραδείγματος. Γιατί δεν εξαπατώνται όλοι από τις μηχανισμούς της κυρίαρχης ελίτ. Τα άτομα που διακρίνουν την προπαγάνδα, μπορούν να βοηθήσουν να απαλλαγούν άλλοι από τη νοοκτονική επίθεση. Εάν, ωστόσο, επιβληθεί η απομόνωση, η δύναμη αυτών των θετικών παραδειγμάτων μειώνεται σημαντικά.

Αλλά ένας άλλος λόγος που η απομόνωση αυξάνει την αποτελεσματικότητα της νοοκτονίας και της πλύσης εγκεφάλου είναι επειδή όπως πολλά άλλα είδη, έτσι και ο άνθρωπος, προσαρμόζεται ευκολότερα σε νέα πρότυπα σκέψης και συμπεριφοράς όταν απομονώνεται. Με απλά λόγια, γίνεται πιο εκπαιδεύσιμος ή όπως εξηγεί ο Meerloo σχετικά με το έργο του φυσιολόγου Ivan Pavlov για τη συμπεριφορική εκπαίδευση:

Ο Πάβλοφ έκανε μια άλλη μια σημαντική ανακάλυψη: Τα εξαρτημένα αντανακλαστικά θα μπορούν να αναπτυχθούν πιο εύκολα σε ένα ήσυχο εργαστήριο με ελάχιστα ερεθίσματα. Κάθε εκπαιδευτής ζώων το γνωρίζει από τη δική του εμπειρία. Απαιτείται απομόνωση και επανάληψη των ερεθισμάτων για την εξημέρωση των άγριων ζώων. Οι ολοκληρωτικοί έχουν ακολουθήσει αυτόν τον κανόνα. Γνωρίζουν ότι μπορούν να εκπαιδεύσουν τα πολιτικά τους θύματα πιο γρήγορα εάν τα έχουν σε απομόνωση

Joost Meerloo, The Rape of the Mind
Μια μαζική ψύχωση σήμερα με θύματα ανθρώπους μόνους και σε σύγχυση

Μόνος, μπερδεμένος και χτυπημένος από κύματα τρόμου, ένας πληθυσμός υπό συνεχής επίθεση στο νου και την λογική του, φτάνει σε μια απελπιστική και ευάλωτη κατάσταση. Η ατελείωτη ροή προπαγάνδας μετατρέπει τα μυαλά που ήταν κάποτε ικανά για ορθολογική σκέψη σε παιδότοπους παράλογων σκέψεων. Το χάος περιστρέφεται γύρω τους, και μέσα τους, και οι μάζες εκλιπαρούν για την επιστροφή σε ένα κόσμο τάξης και ασφάλειας.

Οι επίδοξοι ολοκληρωτικοί μπορούν τώρα να κάνουν το αποφασιστικό βήμα. Μπορούν να προσφέρουν μια διέξοδο και μια επιστροφή στην τάξη σε έναν κόσμο που φαίνεται να κινείται γρήγορα προς την αντίθετη κατεύθυνση. Αλλά όλα αυτά έχουν ένα τίμημα:

Οι μάζες πρέπει να εγκαταλείψουν την ελευθερία τους και να παραχωρήσουν τον έλεγχο όλων των πτυχών της ζωής τους στην κυρίαρχη ελίτ. Πρέπει να παραιτηθούν από την ιδιότητα τους ως αυτοδύναμα άτομα που είναι υπεύθυνα για τη ζωή τους και να γίνουν υποταγμένα και υπάκουα υποκείμενα.

Άνθρωποι μόνοι και χτυπημένοι από συνεχόμενα κύματα τρόμου
Άνθρωποι μόνοι και χτυπημένοι από συνεχόμενα κύματα τρόμου

Οι μάζες, με άλλα λόγια, πρέπει να υποταχθούν στις αυταπάτες της ψύχωσης του ολοκληρωτισμού.

Δυστυχώς, δεν υπάρχει όριο στη ζημιά που μπορεί να προκαλέσει η μαζική ψύχωση σήμερα, η μαζική υστερία στη ζωή και την ελευθερία των ανθρώπων, εάν καταληφθεί από αυτήν η κυβέρνηση, καθώς το κράτος δεν σέβεται τις ατομικές ελευθερίες και την ιδιωτική ιδιοκτησία. 

Η αδίστακτη παραβίαση των βασικών μας ελευθεριών κατά τη διάρκεια της επιδημίας του κορωνοϊού αποτελεί ένα εύγλωττο παράδειγμα. Η μαζική ψύχωση είναι ένας άλλος λόγος για τον οποίο το κράτος είναι ένας τόσο αναξιόπιστος και επικίνδυνος θεσμός.